Oleum Cacao to łacińska nazwa masła kakaowego, znanego także pod nazwą olej kakaowy lub tłuszcz kakaowy. Jest to jadalny tłuszcz roślinny o stałym stanie skupienia (dlatego masło), który otrzymywany jest z nasion dojrzałych owoców kakaowca właściwego (Theobroma cacao L.), tłuszcz ten stanowi około pięćdziesięciu procent suchej masy nasion tej rośliny. Owoce kakaowca dojrzewają około pięciu miesięcy. Po tym okresie są one ścinane. W celu uzyskania z nich masła ziarna kakaowca są oczyszczane, a następnie kolejno poddawane procesom: fermentacji, suszenia, prażenia, aby na końcu zmielić je na miazgę kakaową i wytłoczyć z nich olej. Pozostałości po tych procesach, czyli tak zwany kuch kakaowy jest wykorzystywany do produkcji kakao.
Właściwości fizykochemiczne, jakimi obdarzone jest masło kakaowe, są naprawdę olbrzymie. Po pierwsze jest to jeden z najbardziej stabilnych tłuszczów, zawierający naturalne przeciwutleniacze, które działają między innymi jako naturalny hamulec jełczenia. W konsekwencji umożliwiają one przechowywanie masła kakaowego bez dodawania jakichkolwiek konserwantów. Okres w którym można przechowywać to masło sięga niemal pięciu lat! Masło to należy dokładnie chronić przed działaniem światła oraz przechowywać w postaci nierozdrobnionej i w miejscu o niskiej temperaturze. Temperatura, w której topi się olej kakaowy wynosi około 34 do 35 stopni Celsjusza. W jego skład wchodzą następujące kwasy tłuszczowe: palmitynowy (to około 24 do 26 procent masła); stearynowy (od 34 do 35 procent oleju); oleinowy (od 37 do 38 procent) oraz linolowy (około dwóch procent). Masło to wykazuje zadziwiające właściwości polimorficzne, a co za tym idzie występuje w czterech odmianach, a mianowicie: alfa, beta, beta prim i gamma. Poszczególne odmiany różnią się od siebie temperaturą topnienia, z których gamma ma najniższą, bo tylko 18 stopni Celsjusza, a beta najwyższą, bo aż 34,5 stopnia Celsjusza.
Masło to ma bogate zastosowanie w przemyśle farmaceutycznym w recepturze aptecznej. Najczęściej stosuje się je przy wytwarzaniu stałych, takich jak: czopki, globulki, pręciki, a także półstałych postaci leku (półstałe postaci to: maści, mleczka, kremy i wiele, wiele innych). Swój “debiut” w farmaceutyce olej kakaowy miał w 1750 roku, kiedy to francuski aptekarz Antoine Baume przygotował pierwszą maść na bazie tego masła.
Zaletami, które czyni masło przydatnym w wytwarzaniu czopków są: konsystencja w temperaturze pokojowej, temperatura topnienia (w ciele człowieka), jest dobrze tolerowane przez ludzki organizm, nadaje się do formowania czopków wszystkimi możliwymi metodami. Wadami masła są: mała liczba wodna, łatwość przechodzenia w różne odmiany alotropowe w trakcie dłuższego ogrzewania, brak zjawiska kontrakcji (czyli zmniejszanie objętości w czasie krzepnięcia), konieczność przechowywania w niskiej temperaturze.
