Filtry zmiękczające są urządzeniami hydraulicznymi wykorzystywanymi do usuwania twardości z uzdatnianej wody. Twardość wody jest wynikową zawartości jonów wapnia oraz magnezu. Są one przyczyną występowania białego nalotu czyli kamienia kotłowego na bateriach zlewozmywakowych i produktach AGD. Kamień jest uciążliwym skutkiem dużej twardości wody. Z uwagi na jonowy charakter twardości wody zmiękczacze wody bazują na jonowymiennych złożach kationitowych (jony magnezu oraz wapnia posiadają ładunek dodatni). Przykłady tych złóż to m.in. żywica kationitowa. Są to bardzo kwaśne złoża o niskim odczynie pH.
Obok pozbywania się twardości z uzdatnianej wody pewne złoża bardzo dobrze radzą sobie też z takimi niechcianymi środkami jak mangan czy też amoniak. Żywotność złóż jonowymiennych jest w miarę spora i wynosi od 10 do 15 lat. Wtedy polecana jest kompletna wymiana złoża. Podczas użytkowania złoże traci swe własności jonowymienne, dlatego co jakiś czas powinno się prowadzić odnawianie roztworami soli. Liczba dni pomiędzy regeneracjami jest ustalana indywidualnie i ściśle zależy od jakości oczyszczanej wody oraz pojemności jonowymiennej aparatu (bezpośrednio zależnej od ilości żywicy). Dobre zmiękczacze charakteryzują bardzo wysokie miary natężenia przepływu, regulowane są w pełni automatycznie, a czystość wody po oczyszczeniu spełnia najbardziej surowe wymogi klientów.